AI-geletterdheid en toegepaste AI in leren
AI in het onderwijs is nuttig als mensen AI kunnen beoordelen. Samen met partners kunnen we oefeningen ontwerpen waarin volwassenen AI gebruiken, kritisch bevragen en corrigeren in realistische werksituaties. Deze pagina laat zien wat we hebben gebouwd, wat we samen met partners kunnen ontwerpen en wat we niet bouwen.
Waarom AI-geletterdheid een praktische vaardigheid is
AI-tools geven antwoorden die goed kunnen klinken en toch fout zijn. Het Europese digitalecompetentiekader, DigComp 3.0, zegt het duidelijk: wat AI oplevert, kan onjuist zijn en toch aannemelijk klinken, en wie het gebruikt, is verantwoordelijk voor de controle.
Dat weten is één ding. Het opmerken op een drukke werkdag is iets anders. Het vraagt oefening om te beslissen wanneer je een AI-tool vertrouwt, controleert, corrigeert of niet gebruikt, in een situatie die lijkt op je eigen werk.
DigComp 3.0 verwerkt AI in alle 21 competenties, van het evalueren van informatie tot samenwerking, privacy en problemen oplossen. AI-vaardigheden horen bij alledaagse digitale competentie, voor medewerkers én voor docenten.
De Europese Commissie merkt ook op dat alleen vertrouwen op de gebruiksinstructies van een systeem misschien niet genoeg is om AI-geletterdheid op te bouwen.
Wat de AI-verordening van organisaties vraagt
- Sinds 2 februari 2025 verplicht de AI-verordening (AI Act, Verordening (EU) 2024/1689) aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen om maatregelen voor AI-geletterdheid te nemen voor hun medewerkers en voor anderen die namens hen met AI-systemen werken. Een gebruiksverantwoordelijke is de organisatie die een AI-systeem inzet. Een organisatie die op het werk onder eigen verantwoordelijkheid AI-tools gebruikt, is dat meestal.
- In 2026 heeft de Digitale omnibus inzake AI (Verordening (EU) 2026/1744) deze plicht gewijzigd. Aanbieders en gebruiksverantwoordelijken nemen nog steeds maatregelen die AI-geletterdheid ondersteunen, afgestemd op de kennis, ervaring en opleiding van mensen en op de context waarin AI wordt gebruikt. Maar de wet eist geen bepaald niveau van AI-geletterdheid meer.
- Een certificaat is niet nodig. Volgens de Europese Commissie is een interne registratie van trainingen en andere maatregelen genoeg.
- Nationale markttoezichtautoriteiten houden vanaf 2 augustus 2026 toezicht op deze plicht en handhaven die.
De eigen toelichting van de Commissie staat in Europese Commissie: AI literacy questions and answers (Engelstalig).
Artikel Artikel 4 van de AI-verordening uitgelegd, met de officiële bronnen
Laatst gecontroleerd: 12 november 2026. Dit is geen juridisch advies.
Scenario's voor AI-geletterdheid die we met partners kunnen ontwerpen
Heeft een organisatie of een consortium training in AI-geletterdheid nodig voor medewerkers of voor docenten en trainers, dan kunnen we het oefengedeelte ontwerpen, samen met partners die de vakinhoud en de didactische kennis inbrengen.
We koppelen de leerresultaten van elk scenario aan de competenties over AI in DigComp 3.0.
Zo werkt zo'n scenario:
- Medewerkers gebruiken een AI-assistent bij een realistische taak uit hun eigen werk.
- Het scenario bevat een fout, een bevooroordeeld antwoord of een privacyrisico.
- Ze beslissen of ze het versturen, aanpassen, controleren of stoppen.
- Ze zien het gevolg, reflecteren en proberen het opnieuw.
Drie ideeën voor scenario's:
Vind de AI-fout
Een AI-assistent schrijft een conceptantwoord aan een klant, met één subtiele fout. Versturen, aanpassen of eerst controleren?
De AI-notulist
Een AI-tool maakt aantekeningen in een teamoverleg. Wie moet daarmee akkoord gaan, en wat gebeurt er als de tool een beslissing aan de verkeerde persoon toeschrijft?
Klantgegevens en een openbare chatbot
Een collega staat op het punt de gegevens van een klant in een openbare chatbot te plakken. Wat kun je beter doen?
Het is dezelfde methode als bij al ons scenariogebaseerd leren: beslissen, het gevolg zien, reflecteren, opnieuw proberen. Organisaties kunnen ook bijhouden wie wat heeft geoefend. In onze VR-gesprekstraining gaan de resultaten per deelnemer (scores, tijd en voortgang) naar de eigen omgeving van de organisatie in ons portaal.
Toegepaste AI in ons werk: spraakinteractie en een R&D-studie
In onze eigen leermiddelen gebruiken we AI alleen als dat het leerdoel dient: transparant, met menselijk toezicht en met oog voor de AI-verordening en de AVG (algemene verordening gegevensbescherming).
Spraakinteractie in een VR-rollenspel
In een VR-rollenspel voor beveiligers op een luchthaven praten medewerkers vrij met een virtuele passagier, zonder door antwoordmenu's te klikken. De passagier reageert op hun aanpak. Na elke scène volgt een korte reflectie met feedback, en ze kunnen de scène opnieuw spelen met een andere aanpak.
Een R&D-studie voor de Nederlandse politie
ASA, de Augmented Situational Awareness assistant, is een AR-assistent voor politieagenten. ASA waarschuwt agenten onder meer voor mensen die van buiten hun gezichtsveld naderen. Daarvoor detecteert de software mensen op het apparaat zelf; de software identificeert hen niet.
Crow Group B.V. ontwikkelde ASA als haalbaarheidsstudie (fase 1) in thema 2 van de Innovation Impact Challenge IX voor de Nederlandse politie (CIIIC en RVO). Het is toegepaste AI en onderzoek, geen leermiddel.
Publieke samenvattingen van de challenge staan op de website van RVO: publieke samenvattingen van RVO over de Innovation Impact Challenge IX.
Andere AI-functies die we op deze site noemen, zoals assistenten die antwoord geven op basis van je eigen documenten, zijn een aanbod, geen opgeleverd werk. Je leest erover op de pagina Technologiepartner. Journalisten en onderzoekers kunnen hun vraag sturen via pers en onderzoek.
Wat we niet bouwen
AI die deelnemers beoordeelt
In instellingen voor onderwijs en beroepsonderwijs is AI die leerresultaten evalueert, ook als die resultaten het leerproces sturen, volgens de AI-verordening een toepassing met een hoog risico. De regels daarvoor gelden vanaf 2 december 2027. Waar AI in onze tools trainers ondersteunt, beslist een mens.
Emotieherkenning
AI die de emoties van mensen op het werk of in onderwijsinstellingen afleidt, is sinds 2 februari 2025 verboden, behalve om medische of veiligheidsredenen. Wij leggen in plaats daarvan keuzes, tijd en voortgang vast.
Eigen basismodellen
We integreren bestaande modellen waar ze helpen; we trainen geen basismodellen (foundation models).
Loze labels
We zetten geen AI-label op een product zonder te zeggen wat de AI doet.
Laatst gecontroleerd: 12 november 2026. Dit is geen juridisch advies.
Verantwoord ontworpen
De principes waarmee we AI-functies ontwerpen:
Heldere rollen
Bij elke AI-functie legt het project vast wie volgens de AI-verordening de aanbieder is en wie de gebruiksverantwoordelijke.
Transparantie
Mensen weten wanneer ze met een AI-systeem praten. Bij synthetische stemmen en beelden die voor echt kunnen doorgaan, melden we dat ze kunstmatig zijn.
Gegevens
Een AI-functie krijgt alleen de gegevens die ze nodig heeft, en in de projectovereenkomst staat welke dat zijn.
Menselijk toezicht
Een mens controleert gegenereerde content en neemt de beslissingen die deelnemers raken.
Voor spelelementen geldt dezelfde regel. DigComp 3.0 noemt gamification naast nudging en clickbait als strategieën die gebruikers sturen. Daarom zijn we er open over en gebruiken we het alleen voor het leerdoel. Meer in gamification in het onderwijs: wat werkt voor volwassenen.
Onze eigen regels voor het gebruik van AI op het werk staan op de pagina Hoe wij AI gebruiken.
Een nuttige bron voor docenten is de update uit 2026 van de ethische richtsnoeren van de Europese Commissie over AI en data bij onderwijzen en leren.
AI-geletterdheid in Erasmus+-aanvragen
De Erasmus+-programmagids 2026 ondersteunt onder de prioriteit digitale transformatie “het doelbewuste gebruik van opkomende digitale technologieën en innovatie, met inbegrip van AI”.
DigComp 3.0 geeft partners een gedeelde taal voor leerresultaten over AI: AI komt voor in alle 21 competenties en het kader heeft meer dan 500 leerresultaten. Een overweging van de wijzigingsverordening uit 2026 noemt DigComp als kader waarmee de Commissie en de lidstaten rekening zouden kunnen houden als ze AI-geletterdheid ondersteunen.
Voor docenten werkt het JRC aan een update van DigCompEdu, waarin AI-geletterdheid van docenten overal is verwerkt. De definitieve versie wordt in het voorjaar van 2027 verwacht.
Als partner voor AI in leren kunnen we in een consortium prototypes bouwen van leermiddelen met AI, ze in een pilot testen met deelnemers, ze documenteren, de leerinhoud onder een open licentie vrijgeven en hosting en onderhoud plannen. Voor je volgende aanvraag kun je met ons samenwerken.
Artikel DigComp 3.0 en AI-competenties
Aansluiting op kaders. Scenario's voor AI-geletterdheid zoals deze sluiten aan op DigComp 3.0-competenties zoals 1.2 Evalueren van informatie, 2.4 Samenwerken met behulp van digitale technologie en 4.2 Beschermen van persoonlijke gegevens en privacy (titels uit de Nederlandse vertaling van iXperium). Lees hoe ons werk aansluit op Europese competentiekaders.
Veelgestelde vragen
Laatst gecontroleerd: 12 november 2026. Dit is geen juridisch advies.
Is training in AI-geletterdheid verplicht volgens de AI-verordening?
Aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen moeten maatregelen nemen om de AI-geletterdheid van hun medewerkers te ondersteunen. De wet, zoals die in 2026 is gewijzigd, schrijft geen cursus, certificaat of vast niveau voor. De maatregelen moeten passen bij de kennis van mensen en bij de context waarin AI wordt gebruikt. Nationale autoriteiten houden hier vanaf 2 augustus 2026 toezicht op.
Hebben onze medewerkers een certificaat nodig?
Nee. Volgens de Europese Commissie is een certificaat niet nodig. Een interne registratie van trainingen en andere maatregelen is genoeg.
Wat bouwt Crow Group met AI?
Praten met een virtueel personage in een VR-rollenspel voor beveiligers op een luchthaven, en detectie van mensen op het apparaat zelf in een AR-haalbaarheidsstudie voor de Nederlandse politie. We integreren bestaande modellen; we trainen geen basismodellen.
Kan AI onze deelnemers beoordelen of cijfers geven?
In instellingen voor onderwijs en beroepsonderwijs is AI die leerresultaten evalueert vanaf 2 december 2027 een toepassing met een hoog risico volgens de AI-verordening. AI kan trainers ondersteunen, bijvoorbeeld door feedback voor te bereiden, maar in onze tools beslist een mens.
Kan jullie VR-training stress of emoties herkennen?
Nee. De AI-verordening verbiedt AI die de emoties van mensen op het werk of in onderwijsinstellingen afleidt, behalve om medische of veiligheidsredenen. Wij leggen in plaats daarvan keuzes, tijd en voortgang vast.
Werkt het ook zonder VR-bril?
Ja. Scenario's kunnen draaien in een browser, op een tablet of in VR.
Kunnen jullie meedoen aan ons Erasmus+-project?
Ja, als technologiepartner voor leermiddelen met AI: prototypes bouwen, pilots met deelnemers, documentatie en hosting.
Praat met ons over AI in je project
Vertel ons wat je met AI wilt bereiken, of hoe je medewerkers ermee moeten leren werken. We zeggen eerlijk waar AI helpt en waar niet.